Vertel & Deel

Het loslaten van de sturing op je leren door je hiërarchische baas is een belangrijke voorwaarde voor de nieuwe manier van leren. Daarvoor in de plaats komt feedback van en aan collega's. Wat is dan de nieuwe rol als leidinggevende in het begeleiden en ondersteunen van werkplekleren? Ben je wel of niet onderdeel van je lerende team? In de praktijk blijkt het nog niet zo gemakkelijk te zijn: de manager kan soms moeilijk loslaten, de medewerkers weten zich soms geen raad met de vrijheid.

Joseph Kessels begint zijn verhaal met een foto van een mierenhoop: iedereen is druk aan het werk, het lijkt op chaos maar is in werkelijkheid een geoliede machine. Iedereen weet precies wat hem/haar te doen staat en doet dat ook. Zonder de aanwezigheid van een formele leider! Interessant!

Hij noemt het voorbeeld van Estinea, een zorginstelling in het oosten van het land die overstapte van grote huizen naar kleine locaties verspreid over de regio. Hiërarchisch leiderschap is in zo'n geval niet meer mogelijk en dat heeft ook z'n invloed op het leren. Hoe krijg je mensen in beweging zodat ze in ook in een nieuwe situatie kunnen leren? Joseph Kessels benoemde drie heel krachtige drijfveren:
1. iedereen wil heel graag bekwaam zijn en blijven en dat betekent automatisch dat men wil leren en bijleren
2. er is bij iedereen veel behoefte aan autonomie: als ik ergens verantwoordelijk voor word gehouden wil ik ook invloed kunnen uitoefenen op het beleid van mijn werkplek
3. mensen staan graag in verbinding met anderen: sociale wezens, werken met vakgenoten en mensen met dezelfde principes
Joseph Kessels heeft een vierde drijfveer toegevoegd: mensen willen in hun eigen levensonderhoud voorzien. "Dat is weliswaar geen absolute voorwaarde," zo licht hij toe, "maar als de eerste drie drijfveren niet op orde zijn, dan gaat men klagen over primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden."

Om tot groei, ontwikkeling en ontplooiing te komen, zijn randvoorwaarden als nieuwsgierigheid, passie, vertrouwen, autonomie, vrijheid, zelfsturen en geloof in eigen kunnen belangrijk. Maar dit alles botst helaas heel vaak met de realiteit van alledag: prestatieafspraken, administratieve regels, centrale sturing, gehoorzaamheid, kwaliteitscontroles, accreditatie, toetsen, toezicht door de inspectie... Joseph Kessels: "Krijgen de laatstgenoemde verschijnselen de overhand, dan is de fut er uit en leren mensen niet meer van en met elkaar op de werkplek. Dan krijg je een organisatie met mensen die op hun veertigste al psychologisch met pensioen gaan, maar wel nog elke dag aanwezig zijn."

Innovatief leiderschap staat volop in de belangstelling. 'Professional capital' is meer dan ooit actueel. De rol van de leidinggevende, op alle niveaus binnen de organisatie, verandert mee met de organisatie. De transformele charismatische leider speelt een belangrijke rol in veranderingsprocessen. Door consequent een duidelijke visie te communiceren worden medewerkers niet alleen geïnspireerd, maar ook intellectueel gestimuleerd. De individuele betrokkenheid, de oprechte belangstelling voor je medewerkers maakt dat zij zich gezien en gehoord voelen.
"De top down/autoritaire leider heeft z'n langste tijd gehad," aldus Joseph Kessels, "dat soort leiderschap houdt de mensen dom. Wil je een lerende organisatie, dan moet je ruimte geven aan de autonomie van je medewerkers. Op een enthousiaste manier gaan ze met elkaar werken en leren in verbondenheid. Het begint met durven loslaten van het oude hiërarchische leiderschap en werken aan nieuw leiderschap dat autonomie, verbinding en bekwaamheid faciliteert."

Download de Powerpoint Presentatie (pdf)

Log in